Nowy numer 50/2018 Archiwum

Okiełznali wielką wodę

Ludzi przyciągają tu cisza i przepiękny widok. – Największe wrażenie wywiera świadomość, że jest to dzieło człowieka – mówi Emilia z Warszawy.

Wakacje, niedzielne popołudnie. W pobliżu rozwidlenia Wisły i Nogatu zaparkowanych wiele samochodów. Ich właściciele to nie tylko mieszkańcy pobliskich miejscowości, ale i znacznie oddalonych części Polski – zdradzają to tablice rejestracyjne pojazdów.

– Elegancko to wygląda, aż miło popatrzeć na coś starego i tak zadbanego – mówi pan Wacław z Opola Lubelskiego. Tego typu budowlę widzi po raz pierwszy. Mężczyzna spędza urlop u znajomych w Malborku, którzy postanowili pokazać mu okolicę. Nie ominęli śluzy w Białej Górze.

Śluza, a właściwie zespół śluz, oraz teren wokół niej to dziś miejsce, które wzbudza podziw. Regulacja rzek miała ochronić miejscową ludność przed wielką wodą. „Zarządzeniem z dnia 12.04.1848 roku zatwierdzono plan regulacji Wisły i Nogatu z Narożnika Mątawskiego o 4 km w dół rzeki – do wsi Piekło”.

„Tama przeciwpowodziowa, która zamknęła Nogat w jego poprzednim biegu, poprowadzona została od Narożnika Mątawskiego do Białej Góry” – czytamy na jednej z tablic informacyjnych. W 1852 roku w tamie utworzono tzw. wielki upust, by uniemożliwić odpływ wód rzeki Liwy-Renawy.

Solidna, ceglana budowla śluzy wyposażona była w podnoszone wrota przeciwpowodziowe. W 1879 roku wybudowano koronę wałów, a śluzę podwyższono. Zwieńczenie ceglanej budowli wykonano z odniesieniem do historycznej architektury z detalami nawiązującymi do stylu burgowego. Daty i poziomy nadbudowy zaznaczono na obiekcie, są one także widoczne ze względu na różniące się kolory cegieł. Obiekt oddano do użytku w latach 70. XIX wieku.

Budowę obecnie użytkowanego stopnia śluz rozpoczęto w sierpniu 1912 roku, a zakończono w roku 1915.

Ostatnią i dziś już nieużywaną część obiektu – tzw. małą śluzę – w ujściu Liwy do Nogatu wybudowano w latach 30. XX wieku. Powstała ona na potrzeby żeglugi niewielkich jednostek rzeką Liwą.

– Największe wrażenie wywiera świadomość, że jest to dzieło człowieka – zwraca uwagę Emilia z Warszawy. W Białej Górze jest po raz pierwszy. Najciekawszą atrakcję turystyczną wsi pokazuje jej Tomek – kolega, który zna ten teren doskonale, bo mieszka w Sztumie.

Biała Góra

Jest to dawna osada słowiańska. W XII w. założono tu gród Zantyr. W XIII w. oddano go bp. Chrystianowi, który prowadził chrystianizację plemion pruskich, a w latach 1251–1280 Zantyr był siedzibą krzyżackiego komtura. W XX-leciu międzywojennym Biała Góra znajdowała się na styku granic Polski, Wolnego Miasta Gdańska i Prus.

« 1 »
oceń artykuł

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Reklama

Zapisane na później

Pobieranie listy