Nowy numer 04/2020 Archiwum

Kanonik w krzyżackim habicie

Równo 775 lat temu powstała diecezja pomezańska.

Erygowano ją 28 lipca 1243 r. na mocy bulli papieża Innocentego IV. Główną świątynią diecezji była katedra św. Jana w Kwidzynie. W celi wybudowanej tuż przy niej ostatnie miesiące życia spędziła bł. Dorota – rekluza.

Pustelnica zmarła 25 czerwca 1394 r. Spadkobierczynią diecezji pomezańskiej jest diecezja elbląska. 775. rocznicę powstania diecezji pomezańskiej upamiętniono w sobotę 23 czerwca podczas V Sympozjum Dorotańskiego, które tradycyjnie odbyło się w Kwidzynie. Prelegenci przybliżyli wybrane aspekty historii diecezji pomezańskiej. Dr hab. Radosław Biskup (UMK Toruń) przedstawił temat: „Krzyżackie kapituły katedralne w średniowiecznych Prusach (XIII–XVI w.). Uwagi o ustroju i składzie osobowym”. – Kapituły katedralne są pewnym fenomenem w historii Kościoła katolickiego – fenomenem, którego początki sięgają V, VI w. n.e. – stwierdził dr hab. Biskup. Kapituły były wspólnotami duchownych mieszkających i działających przy kościele katedralnym. Istniały one obok zakonów. – Kapituły katedralne stanowiły szczególny model wspólnoty. Postać biskupa była „postacią Chrystusa”, a ci kanonicy, prałaci, niczym jego uczniowie, mieli stanowić wzór dla całej diecezji – tłumaczył prelegent. Na obszarze kościelnej prowincji ryskiej w średniowieczu powstały cztery diecezje pruskie – chełmińska, pomezańska, warmińska i sambijska. Diecezję chełmińską erygowano w 1251 roku, a w roku 1264 kanonicy przyjęli krzyżackie habity. – Reguła kapituły chełmińskiej stała się podstawą – wzorcem – dla pozostałych kapituł – zaznaczył dr hab. Biskup. Kapituła katedralna była instytucją zarządzającą diecezją. Dysponowała majątkiem ziemskim i przywilejami władzy terytorialnej. Kapituły miały także obowiązki. Podstawowym było posłuszeństwo wobec wielkiego mistrza i świeckich władz zakonnych. Kapituły miały wspólny majątek, który był podstawą funkcjonowania kanoników krzyżackich. Natomiast urzędy nie były nadawane dożywotnio.  Z drugiej strony kapituły miały swoje prawa. Podstawowym było prawo do posługiwania się pieczęcią. Prawo konsensusu oznaczało, że kapituła wyrażała zgodę na działania biskupa. W okresie zaś, gdy biskupa nie było – po jego śmierci albo rezygnacji z urzędu – to kapituła zarządzała diecezją.  Nowy biskup musiał zostać wybrany w ciągu trzech miesięcy od śmierci poprzednika. Najczęściej wybierano go spośród braci zakonnych zakonu krzyżackiego albo osób podobających się władzy w Malborku. Dlaczego w II poł. XIII wieku zakonowi zależało, aby tworzone kapituły katedralne były kapitułami krzyżackimi? W ten sposób chciano ograniczyć wpływy zakonów dominikańskich i franciszkańskich w diecezji, które w XIII wieku rywalizowały z Krzyżakami w czasie obsadzania biskupstw pruskich. – Z drugiej strony władze krzyżackie dążyły do tego, aby mieć realny wpływ na obsadę najważniejszych urzędów kościelnych w diecezjach pruskich – mówił dr hab. Biskup i zapewnił, że dzięki temu mechanizmowi zakonowi krzyżackiemu to się udało. Od XIII do połowy XVI wieku kanonicy w państwie krzyżackim stanowili liczną grupę wyższego duchowieństwa. W diecezji pomezańskiej kanoników wybierano przede wszystkim spośród mieszczaństwa, sporadycznie zaś z rodzin rycerskich. Byli oni absolwentami europejskich uniwersytetów. Studiowali m.in. w Pradze i Lipsku (od 1409 r.). Nim zostali wybrani na kanoników, byli pisarzami, notariuszami albo plebanami istotnych miejskich parafii.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama